ÇOMÜ 2016 Araştırmasından Günümüze: Türkiye’nin Biyokömür Potansiyelinde Son Durum Nedir?

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Ziraat Fakültesi araştırmacıları tarafından 2016 yılında yayımlanan kapsamlı bir çalışma, Türkiye’nin tarımsal ve hayvansal atıklardan biyokömür (biochar) üretim kapasitesini teorik verilerle ortaya koyuyor.   Söz konusu çalışmada elde edilen veriler, Türkiye’nin karbon nötr hedefleri açısından da önem taşıyor. TÜİK istatistikleri ve bilimsel katsayılar kullanılarak hazırlanan çalışmada, Türkiye’nin 2015 yılı itibarıyla yıllık biyokömür potansiyelinin 3 milyon 942 bin 654 ton olduğu saptandı.

Hayvansal Atıklar Lider Konumda

Çalışmaya göre; Türkiye’nin biyokömür potansiyelinin %77’si hayvansal atıklardan, %22,5’i bahçe ve bağ budama artıklarından, %0,6’sı ise tarla tarımı atıklarından oluşuyor. Hayvansal üretim tarafında ise potansiyelin %65’i büyükbaş hayvan atıklarından elde ediliyor.

Bitkisel kaynaklar özelinde yapılan incelemelerde; tarla ürünleri içinde mısır atıkları %54 ile ilk sırada yer alırken, bahçe ve bağ atıklarında zeytin (%36) ve fındık (%30) en yüksek potansiyele sahip ürünler olarak öne çıkıyor.

2016 Yılından Günümüze Mevzuat ve Farkındalık Süreci

Çalışmada, Türkiye’de tarımsal atıkların çoğunlukla yakıldığı veya tarlada bırakıldığı, hayvansal atıkların ise yanlış yönetilerek çevre kirliliğine yol açtığı vurgulandı. Ayrıca Avrupa Biyokömür Sertifikası (EBC) ve Uluslararası Biyokömür Girişimi (IBI) gibi standartların o dönemde ulusal mevzuata yansımadığı, bitkisel üretim faaliyetleri içerisinde bulunan kişiler ve kurumlar tarafından  da biyokömürün yeterince tanınmadığı belirtildi. Çalışmada elde edilen bir diğer önemli bulgu ise; hesaplanan yıllık biyokömür potansiyelinin, toprağa verim sağlayacak etkin bir dozda (hektar başına 5 ton) uygulanması durumunda, nadasa bırakılan alanlar hariç Türkiye tarım arazilerinin ancak %4,1’ini kapsayabileceği oldu.

Biochar Türkiye Yorumu: 10 Yıllık Durum Tespiti Zamanı

2016 yılında yapılan bu önemli çalışmanın üzerinden geçen 10 yılın ardından Türkiye’de biyokömür alanında kaydedilen ilerlemenin analizi büyük önem taşıyor. Bugün gelinen noktada; biyokömür farkındalığının düzeyi, mevzuattaki somut gelişmeler ve 4 milyon tona yaklaşan teorik potansiyelin ne kadarının fiilen ekonomiye kazandırıldığı gibi sorular, önümüzdeki dönemin planlanması adına bir durum tespiti ihtiyacını ortaya koyuyor. Sahip olunan bu biyokömür potansiyelinin özellikle sürdürülebilir tarımda kullanılması, yıllık milyonlarca ton CO₂’nin atmosferden uzaklaştırılmasına katkı sunabilir. Üstelik bu sürecin karbon kredisi mekanizmalarıyla kendi kendini finanse etme ve kırsal kalkınmayı destekleyecek yeni istihdam alanları oluşturma potansiyeli de göz önüne alındığında; biyokömür odaklı atılacak yeni adımlar Türkiye için hem ekonomik hem de çevresel açıdan stratejik bir kazanım olacaktır.

Kaynakça: Sümer, S. K., Kavdır, Y., & Çiçek, G. (2016). Türkiye’de Tarımsal ve Hayvansal Atıklardan Biyokömür Üretim Potansiyelinin Belirlenmesi. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 19(4), 379-387.

Haberin Görseli: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi