Çeltik Kavuzu Biyokömürü Marul Verimini ve Toprak Kalitesini Artırıyor

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, çeltik kavuzundan elde edilen biyokömürün kuraklık stresi altındaki tarımsal sistemlerde su kullanım randımanını optimize ettiğini, marul verimini artırdığını ve toprak verimliliğini desteklediğini ortaya koydu. OMÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen çalışma, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalında görevli Arş. Gör. Dr. Salih Demirkaya’nın sorumluluğunda gerçekleştirildi. 08.12.2025–26.02.2026 tarihleri arasında Ziraat Fakültesi serasında saksı denemesi olarak yürütülen araştırmada, test bitkisi olarak ‘Aveleda’ kıvırcık marul çeşidi (Lactuca sativa L.) kullanıldı.

Verimde ve Su Kullanımında Anlamlı Artış

Çalışmada, iki farklı piroliz sıcaklığında (350°C ve 550°C) üretilen çeltik kavuzu biyokömürünün üç farklı sulama rejimi (%50, %75 ve %100) ile üç farklı biyokömür dozunda (%0, %1 ve %2) marul bitkisi ve toprak özellikleri üzerindeki etkileri test edildi.

Elde edilen bulgular, artan sulama suyu seviyelerinin ve biyokömür dozlarının marulun taze ve kuru biyokütle verimi ile su kullanım randımanını istatistiksel olarak ileri düzeyde artırdığını gösterdi. Biyokömürün üretim sıcaklığının verim parametreleri üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etkisi bulunmazken, %2 oranındaki biyokömür uygulaması kontrol grubuna kıyasla marulun taze veriminde %24, kuru veriminde ise %30’luk bir artış sağladı.

Ayrıca çalışmada, %2 oranında uygulanan biyokömürün şiddetli su stresi altında dahi bitkinin su kullanım randımanını korumasını sağladığı saptandı. Toprağa yapılan %2’lik biyokömür uygulaması, değişebilir potasyum konsantrasyonunu %24, bitkiye alınabilir fosfor konsantrasyonunu ise %18 oranında artırarak toprağın besin elementi içeriğini zenginleştirdi.

Sürdürülebilir ve Çevre Dostu Strateji

Araştırma sonuçları, çeltik kavuzundan elde edilen biyokömürün üretim sıcaklığından (350°C veya 550°C) ziyade toprağa uygulanma dozunun (%1 ve %2) marul bitki verimi ve toprak besin elementi dinamikleri üzerinde daha belirleyici olduğunu ortaya koydu.

Su kısıtı riski taşıyan tarım alanlarında çeltik kavuzu gibi atık materyallerin biyokömüre dönüştürülerek toprağa uygulanmasının; su tasarrufu sağlamak, gübre etkinliğini artırmak, bitki verimini korumak ve toprak verimliliğini sürdürülebilir kılmak adına pratik, ekonomik ve çevre dostu bir tarımsal strateji olduğu araştırmacılar tarafından vurgulandı.

Haber Kaynağı: Demirkaya, S., Zahid, S., Kazkondu, O. Y., Ahıskalıoglu, D. Ç. ve Gülser, C. (2026). Farklı sıcaklıklarda üretilen çeltik kavuzu biyokömürünün kurak koşullarda toprak özellikleri ve marul bitkisi verimine etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 14(1), 58-69.

Haber Görseli: Ondokuz Mayıs Üniversitesi